معماري جديد اقتصاد ايران بر پايه سرمايههاي خرد مردمي
گروه اقتصاد کلان: در پی انتشار گزارش تفصیلی درباره سازوکار تحولآفرین طرح ملی «کام» (کارآفرینی آینده من)، خبرنگار ما گفتوگویی اختصاصی با آقای دانش راهداری، طراح و استراتژیست ارشد این طرح انجام داده است تا از نزدیک در جریان جزئیات، اهداف و نقشه راه این پروژه عظیم ملی قرار گیرد. آنچه در ادامه میآید، مشروح این پرسش و پاسخ است.
- خبرنگار: آقای راهداری، در ابتدا بفرمایید اساساً طرح ملی «کام» چیست و چه تفاوتی با طرحهای توسعۀ قبلی دارد؟
- دانش راهداري: طرح ملی «کام» یک ابتکار نوین در حوزۀ اقتصاد مردمی است که با هدف تغییر اساسی در نگاه به توسعۀ اقتصادی طراحی شده است. تفاوت اصلی این طرح با برنامههای قبلی در «منبع تأمین مالی» و «جایگاه مردم» در آن است. در طرحهای سنتی، یا بودجههای دولتی و نفتی مبنای کار بود یا نگاه خیرخواهانه و کمکرسانی موقت. اما در طرح کام، مردم نه بهعنوان تماشاگر یا دریافتکننده کمک، بلکه بهعنوان سرمایهگذار اصلی و بازیگران محوری اقتصاد حضور دارند. ما به دنبال آن هستیم که با تبدیل هزینههای روزمرۀ خانوارها به سرمایههای مولد، یک جریان عظیم مالیِ مردمی ایجاد کنیم که هم امنیت اقتصادی خانوادهها را تأمین کند و هم کشور را از وابستگی به نفت برهاند .
- خبرنگار: یکی از نکات جذاب در گزارش ما، بحث «تبدیل هزینه به سرمایه» بود. لطفاً در این باره بیشتر توضیح دهید. این مکانیزم دقیقاً چگونه کار میکند؟
- دانش راهداري: ببینید، قلب تپندۀ طرح کام تغییر یک معادلۀ قدیمی است. در الگوی فعلی، هر خریدی که خانوادهها انجام میدهند، صرفاً یک «هزینه» است که تمام میشود. اما در طرح کام، هر خرید از فروشگاههای عضو شبکه، یک پاداش برای خریدار به همراه دارد که این پاداش مستقیماً به یک اندوختۀ بلندمدت و سرمایهگذاریمحور مانند بیمۀ عمر یا بازنشستگی واریز میشود. سیستم هوشمند طرح بلافاصله پس از خرید، پاداش را محاسبه و به مشتری اعلام میکند. این بازخورد فوری، یک محرک روانی قوی برای تداوم خرید و وفاداری ایجاد میکند. در طول زمان، همین پاداشهای خرد به سرمایهای قابل توجه تبدیل میشود که فرد میتواند در آینده برای راهاندازی کسبوکار یا تأمین امنیت دوران بازنشستگی خود از آن استفاده کند. به این میگوییم تبدیل هزینههای امروز به سرمایۀ فردا .
- خبرنگار: یکی از دغدغههای مهم در اقتصاد ایران، حفظ و توسعۀ بنگاههای کوچک و فروشگاههای محلی است. طرح کام چه کمکی به این بخش میکند؟
- دانش راهداري: سؤال بسیار مهمی است. یکی از دستاوردهای بزرگ طرح کام، دقیقاً تغییر معادله به نفع همین مغازههای کوچک و محلی است. شما میدانید که امروز فروشگاههای بزرگ زنجیرهای با قدرت تبلیغاتی و تخفیفهای کلان خود، مشتریان را از بنگاههای خرد میربایند. طرح کام این تضاد منافع را حل کرده است. مغازهدار کوچک با اتصال به شبکۀ ملی کام، بدون نیاز به صرف هزینۀ سنگین تبلیغاتی، به همان سیستم وفاداری و برندینگ قدرتمندی دسترسی پیدا میکند که غولهای بازار از آن بهره میبرند. این یعنی ایجاد ترافیک تضمینی و پایدار مشتری برای کسبۀ خرد. ما به مغازهدار ابزاری هوشمند برای رقابت میدهیم تا در برابر رقبای بزرگ نهتنها حذف نشوند، بلکه تقویت گردند و به عنوان بازیگران اصلی اقتصاد محله به فعالیت خود ادامه دهند .
- خبرنگار: در گزارش پیشین به بحث «توانمندسازی هوشمندانه» و عبور از الگوی سنتی فقرزدایی اشاره کردید. این نگاه جدید را چگونه تعریف میکنید؟
- دانش راهداري: نگاه سنتی به فقرزدایی یا صرفاً «کمک نقدی» بود، مثل ماهیدادن، یا «آموزش مهارت» بدون فراهمکردن ابزار، یعنی ماهیگیری یاددادن بدون تور. ما معتقدیم این هر دو ناقص است. طرح «کام» بر این باور است که آموزش ماهیگیری بدون تور ماهیگیری بیفایده است. در این مدل، همان پاداشهای خرید که در طرح کام جمع میشود، نقش «تور ماهیگیری» را ایفا میکند و سرمایۀ اولیه را برای فرد فراهم میآورد. از سوی دیگر، فرد در یک زیستبوم کارآفرینی قرار میگیرد تا یاد بگیرد چگونه از این سرمایه برای ایجاد کسبوکار استفاده کند. هدف غایی ما، پایان دادن به جامعۀ بیبضاعت است. اقشار آسیبپذیر به جای دریافتکنندگان کمکهای موقت، توانمند میشوند، با سرمایۀ خود وارد چرخۀ تولید میگردند و روی پای خود میایستند. این یعنی عزت نفس و این یعنی توسعه واقعی .
- خبرنگار: یکی از ویژگیهای برجستۀ طرح شما، عدم وابستگی به بودجۀ دولت و درآمدهای نفتی عنوان شده. این ادعا چگونه عملی میشود؟
- دانش راهداري: دقیقاً همینطور است. این طرح بدون یک ریال بودجۀ دولتی یا تسهیلات بانکی طراحی شده است. ما روی قدرتمندترین منبع مالی کشور دست گذاشتهایم: سرمایههای خرد و سرگردان مردم. راهبرد ما مبتنی بر همافزایی ملی میان مردم، دولت و بخش کارآفرینی است. در این مدل، ضمن هدایت نقدینگی سرگردان به سمت زیرساختهای تولیدی و مولدسازی منابع راکد، اولویت با توسعه اقتصاد دانشمحور در مناطق محروم است. بدین ترتیب، بدون وابستگی صرف به بودجههای مصوب، ساختاری برای خلق ارزش افزودۀ جدید پایهگذاری میشود. شایان ذکر است که این طرح راهبردی در سایۀ حمایت و نظارت مستقیم معاونت علمی ریاستجمهوری عملیاتی شده است.
- خبرنگار: در گزارشها به یک «نردبان توسعه ۴ پله ای» اشاره شده بود. لطفاً نقشۀ راه طرح جامع کارآفرینیسازی ایران را توضیح دهید.
- دانش راهداري: بله، طرح جامع ما یک برنامۀ بلندمدت برای شهرهای هدف دارد و آنها را از وضعیت محرومیت تا پیشرفت جهانی در چهار گام ارتقا میدهد:
- گام نخست: شهر فرصتآفرین در این مرحله، شهر را در وضعیت «محروم» تحویل میگیریم. مأموریت ما در این گام، کشف پتانسیلهای پنهان شهر است؛ از کشاورزی و معادن گرفته تا استعدادهای انسانی. زیرساختها ساخته میشود و بستر برای حضور مردم آماده میگردد. شهرِ محروم به شهری تبدیل میشود که در آن «فرصتها» دیگر پنهان نیستند.
- گام دوم: شهر کارآفرین اینجا مرحلۀ عمل است. فرصتهای شناساییشده باید به «پول» و «شغل» تبدیل شوند. در شهر کارآفرین، ایدهها روی کاغذ نمیمانند، بلکه با حمایتهای مالی و آموزشی به کسبوکارهای واقعی تبدیل میشوند. نرخ بیکاری کاهش مییابد و بنگاههای اقتصادی بومی متولد میشوند.
- گام سوم: شهر هوشمند کارآفرین وقتی چرخ اقتصاد به راه افتاد، نوبت به بهرهوری میرسد. در این مرحله، فناوریهای نوین، اینترنت اشیاء و مدیریت دادهمحور را به شهر تزریق میکنیم. خدمات شهری، حملونقل و زنجیرۀ تأمین محصولات با بالاترین سرعت و شفافیت مدیریت میشوند.
- گام چهارم: شهر پیشرفته کارآفرین و نهایتاً آخرین پله. این شهر به بلوغ کامل رسیده است. شهری است مستقل، سودآور و رقابتپذیر در سطح جهانی. در این مرحله وارد بازارهای صادراتی بینالمللی میشویم و اقتصاد شهر کاملاً بر پایۀ دانش و نوآوری میچرخد. این همان نقطۀ اوجی است که کارآفرینی به فرهنگ غالب و سبک زندگی مردم تبدیل شده است .
- خبرنگار: و به عنوان سؤال آخر، تصویر نهایی شما از آیندۀ ایران با اجرای کامل این طرح چیست؟
- دانش راهداري: تصویر نهایی ما، رسیدن ایران به جمع ۱۰ قدرت برتر کارآفرینی جهان است. ما به دنبال بازتعریف «قدرت ملی» هستیم. قدرتی که نه بر پایۀ نفت، که بر پایۀ کارآفرینی، نوآوری و مشارکت مستقیم ۳۵ میلیون ایرانی بنا شده باشد. این طرح با اتکا به بزرگترین منبع مالی کشور یعنی سرمایههای خرد مردم و هدایت آن به سمت تولید، مدلی را پایهگذاری میکند که در آن اقتصاد کشور از وابستگی به بودجههای دولتی و نفت رها شود. رؤیای ما، ایرانی است که در آن مردم نه دغدغۀ نان شب، که دغدغۀ نوآوری و صادرات دارند و این رؤیا با مشارکت آگاهانۀ ملت بزرگ ایران، کاملاً دستیافتنی است.
ثبت دیدگاه
دیدگاه خود را در فرم زیر ثبت کنید